19 września 2024 r. Sąd Najwyższy podjął ważną uchwałę (sygn. III CZP 5/24), która ma istotne znaczenie dla kredytobiorców. Sąd uznał, że procesy sądowe wytoczone przez konsumentów przeciwko bankowi, nawet jeśli w trakcie ich trwania ogłoszono upadłość banku, nie są “sprawami o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości”. Oznacza to, że mogą być kontynuowane od momentu wyznaczenia syndyka, bez konieczności czekania na zakończenie postępowania upadłościowego.

Kredytobiorcy, którzy przed ogłoszeniem upadłości banku wytoczyli powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytowej, powinni mieć możliwość kontynuowania swoich spraw. Do tej pory sądy miały różne podejście do tych spraw: niektóre kontynuowały postępowania mimo upadłości, podczas gdy inne je zawieszały do czasu rozstrzygnięcia kwestii wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.

Uchwała Sądu Najwyższego otwiera drogę do podjęcia zawieszonych postępowań. Nie trzeba czekać na zakończenie całego procesu upadłościowego – wystarczy, że została wyznaczona osoba pełniąca rolę syndyka. W przypadku Getin Noble Bank syndykiem jest Marcin Kubiczek, wyznaczony już ponad rok temu, co oznacza, że kredytobiorcy mogą liczyć na stopniowe podejmowanie postępowań w swoich sprawach.

Choć postępowanie upadłościowe banku ogranicza szanse na odzyskanie nadpłaconych środków, kontynuowanie procesu o unieważnienie umowy kredytowej daje frankowiczom realne korzyści. Kredytobiorcy mogą uzyskać:

• zwolnienie z obowiązku płacenia kolejnych rat kredytu (jeśli kapitał został już spłacony),
• wykreślenie hipoteki banku z księgi wieczystej.

To oznacza, że kredytobiorcy mogą zabezpieczyć swoją sytuację, nawet w trudnych warunkach postępowania upadłościowego.

Autor: Aleksandra Warszewska

Do sądów trafia coraz więcej spraw, w których konsumenci kwestionują uczciwość i zgodność z prawem zmiennego oprocentowania w umowach kredytowych opartych na wskaźniku WIBOR. W jednej z takich spraw, Sąd Okręgowy w Częstochowie skierował pytania do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-471/24:

1. Czy postanowienia dotyczące zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku WIBOR mogą być badane na podstawie przepisów o nieuczciwych warunkach umownych? Sąd chce ustalić czy takie postanowienia można uznać za niedozwolone w świetle przepisów unijnych.

2. Czy klauzule oparte na wskaźniku WIBOR naruszają równowagę umowy kredytowej na niekorzyść konsumenta? Chodzi tu o przypadki, gdy konsument nie został odpowiednio poinformowany o ryzykach związanych ze zmienną stopą procentową, zwłaszcza o sposobie ustalania WIBOR-u oraz o jego możliwej nietransparentności. Sąd dąży do ustalenia czy brak odpowiedniego pouczenia konsumenta czyni takie postanowienia niedozwolonymi.

3. Co się stanie, jeśli klauzule dotyczące zmiennego oprocentowania opartego na WIBOR zostaną uznane za nieuczciwe? Sąd bada, czy w takiej sytuacji umowa kredytowa może pozostać w mocy, ale z oprocentowaniem opartym wyłącznie na stałej marży banku, co oznaczałoby przejście z oprocentowania zmiennego na stałe. Standardowo, zmienne oprocentowanie kredytu składa się z WIBOR-u i marży banku. Sąd chce ustalić, czy po usunięciu WIBOR-u kredyt powinien być nadal spłacany ze stałym oprocentowaniem, czy też umowę należy unieważnić w całości.

Autor: Jakub Piejak

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II C 1426/23 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu II Wydział Cywilny zasądził od Kancelarii Prawnej PRIMUS sp. z o. o. z/s we Wrocławiu na rzecz naszego Klienta kwotę 27.180,05 zł z odsetkami i kosztami procesu.

Sąd orzekł, że kwota ta stanowi zwrot wynagrodzenia, które pozwana Kancelaria niesłusznie pobrała od naszego Klienta podczas prowadzenia sprawy dotyczącej unieważnienia umowy kredytu waloryzowanego kursem CHF.

Co było przedmiotem sporu?

Sąd w całości przyznał rację naszej Kancelarii uznając, że pozwana Kancelaria pobrała znacznie wyższe wynagrodzenie za swoje usługi prawne niż to, na które strony się umówiły. Nasz Klient zlecił pozwanej Kancelarii prowadzenie sprawy przeciwko bankowi, która dotyczyła umowy kredytu waloryzowanego kursem CHF. Strony uzgodniły, że wynagrodzenie Kancelarii będzie różniło się w zależności od wyników sprawy: w przypadku ustalenia nieważności umowy kredytu  – będzie to określony procent liczony od kwoty udzielonego kredytu, a inaczej w przypadku tzw. „odfrankowienia” umowy kredytu (wynagrodzenie miało być liczone od kwoty „korzyści” związanych z odfrankowieniem, która nie była znana naszemu Klientowi w dacie zawarcia umowy z Kancelarią).

Decyzja sądu

Sąd zauważył, że umowa przygotowana przez Kancelarię Prawną PRIMUS zawierała nieuczciwe klauzule (tzw. klauzule abuzywne) dotyczące ustalania wynagrodzenia za świadczenie usług. Pozwana Kancelaria pomimo przedumownych uzgodnień stron, mogła dokonać wyboru korzystniejszego dla siebie wariantu wynagrodzenia (bez względu na to, czy umowa kredytu została uznana za nieważną, czy tylko dokonano jej „odfrankowienia”). W konsekwencji tego, pozwana Kancelaria zastrzegła sobie w umowie możliwość naliczenia wynagrodzenia znacznie przewyższającego to, na które strony w rzeczywistości się umówiły. Sąd jednoznacznie stwierdził, że takie postanowienia były nieuczciwe, naruszające jego interesy i sprzeczne z dobrymi obyczajami.

Stanowisko Prezesa UOKiK

Dodatkowo, decyzją nr RKT-6/2022 z dnia 14 listopada 2022 roku Prezes UOKiK stwierdził, że inne postanowienia dotyczące wynagrodzenia stosowane przez Kancelarię Prawną PRIMUS w przeszłości również były nieuczciwe.

Autor: Jakub Piejak