Kiedy dłużnik staje się niewypłacalny?

Mówi o tym. 11 Prawa upadłościowego. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Przy czym domniemywa się, że niewypłacalność zaczyna się po 3 miesiącach od utraty tej zdolności. Jeśli mówimy natomiast o osobach prawnych lub jednostkach organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej – niewypłacalność jest w sytuacji gdy:

• zobowiązania dłużnika przekraczają wartość jego majątku
• stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 msc.

Niewypłacalność jest obowiązkowa, aby móc ogłosić upadłość. Pamiętajmy, jednak, że zarówno niewypłacalność, jak i sam termin jej powstania to domniemania wzruszalne, czyli możliwe do obalenia. Przykładowo, można wykazać, że mimo nieregulowania zobowiązań, dłużnik posiada majątek na ich spłatę lub np. jego problemy finansowe są przejściowe.

Termin złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy

Opóźnienie przy złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości może wiązać się z nieprzyjemnymi konsekwencjami cywilnymi i karnymi. Co do zasady, w przypadku przedsiębiorców wniosek powinien być złożony w terminie 30 dni od dnia zaistnienia stanu niewypłacalności.

Złożenie wniosku o upadłość przez spółkę

Odpowiedź jest ‘prosta’ – wniosek upadłość musi zostać złożony przez członków zarządu zadłużonej spółki we właściwym czasie. Zgodnie z brzmieniem art. 299 § 2 k.s.h.: “Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że:

1. we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu,

2. brak zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy,

3. pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Zaznaczyć jednak należy, że w przypadku członków zarządu odpowiedzialność z art. 299 k.s.h. podlega ocenie z uwagi na konkretny stan faktyczny i konkretne okoliczności. Nie ma znaczenia osobista ocena sytuacji zobowiązanego członka zarządu. Liczy się obiektywne ustalenie właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o upadłość.

Należy zwrócić uwagę, że przy wykładni użytego w art. 299 § 2 k.s.h. określenia “właściwego czasu” do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie można pominąć przepisów prawa upadłościowego. Reguluje ono obowiązek złożenia wniosku o upadłość przez członków zarządu spółki oraz wskazuje, kiedy uważa się dłużnika za niewypłacalnego i kiedy ogłasza się upadłość osoby prawnej. (vide: wyrok Sądu Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2011 r., V CSK 211/11 (OSNC-ZD 2011 D, poz. 77).

COVID-19, a zgłoszenie wniosku o upadłość

Warto podkreślić, że zgodnie z art. 15 zzra specustawy (tzw Tarczą antykryzysową 2.0).:

Jeżeli podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19, bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu. Po tym okresie termin ten biegnie na nowo.

Co to oznacza w praktyce? 30-dniowy termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości biegnie od daty ustania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Podsumowując, niewypłacalność to jedno z najważniejszych pojęć w prawie upadłościowym, a jej określenie jest warunkiem niezbędnym do ogłoszenia upadłości. Jednocześnie, ‘podmioty zawodowo występujące na rynku’ muszą pamiętać, że brak zdolności do regulowania zobowiązań obliguje do podjęcia określonych działań.

Autor: Alicja Antosik

Artykuł Co warto wiedzieć przed złożeniem wniosku o upadłość pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna Certus.

Artykuł Czy świadczenie alimentacyjne wygasa po ogłoszeniu upadłości? pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna Certus.

Artykuł Jak w łatwy sposób sprawdzić kontrahenta biznesowego w 2021? pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna Certus.

Istotą takiego postępowania jest jego krótki termin a podstawowym założeniem to, że dłużnik ma się porozumieć z wierzycielami w celu zawarcia układu w max. 4 miesiące. Po upływie tego czasu, do sądu powinien wpłynąć wniosek o zatwierdzenie układu. W tym czasie, dłużnik ma ograniczone możliwości dysponowania swoim majątkiem. Wdrożenie uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego jest możliwe do dnia 30 czerwca 2021 r. Omawiana regulacja przyjmuje, iż jest to czas oddziaływania negatywnych skutków ekonomicznych powstałych z powodu szerzenia się epidemii COVID-19.

Jakie warunki należy spełnić?

Aby przedsiębiorca mógł skorzystać z uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego, muszą zostać spełnione dwa warunki: po pierwsze – zawarcie przez przedsiębiorcę umowy z doradcą restrukturyzacyjnym, który będzie pełnił funkcję nadzorcy układu, po drugie – dokonanie obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (MSiG) o otwarciu postępowania o zatwierdzenie układu.

Obowiązki dłużnika

O wdrożeniu postępowania decyduje dłużnik przy wsparciu nadzorcy układu. Dłużnik ma również obowiązek przygotować propozycje układowe oraz spis wierzytelności, w tym wierzytelności spornych i przekazać je nadzorcy układu. Po otwarciu postępowania, bez zgody nadzorcy układu, dłużnik może dokonywać tylko czynności zwykłego zarządu.

Etapy postępowania

Dłużnik, jak już wspomniano na wstępie ma 4 miesiące na porozumienie się z wierzycielami w celu zawarcia układu i złożenie do sądu wniosku o zatwierdzenie układu.

Jeżeli w terminie 4 miesięcy od dnia dokonania obwieszczenia w MSiG nie wpłynie do sądu wniosek o zatwierdzenie układu, omawiane postępowanie zostanie umorzone z mocy prawa. Poza tym, sąd może uchylić skutki otwarcia omawianego postępowania na wniosek wierzyciela, dłużnika lub nadzorcy układu, jeżeli prowadzą one do pokrzywdzenia wierzycieli. Wierzycielowi, a także osobie trzeciej przysługuje roszczenie o naprawienie szkody w przypadku, gdy dłużnik w złej wierze otworzy omawiane postępowanie.

Jeżeli strony dojdą do porozumienia – układ zastaje zawarty. Przyjęcie układu stwierdza nadzorca układu. Następnie składa do sądu wniosek o zatwierdzenie układu. Jeżeli układ zostanie zatwierdzony – strony mają obowiązek jego realizacji.

Dodatkowo, bez zezwolenia nadzorcy układu, w okresie trwania uproszczonej procedury restrukturyzacyjnej obowiązuje zakaz wypowiadania kluczowych umów zawartych z dłużnikiem – w tym: najmu, dzierżawy, leasingu czy kredytu. Obowiązuje również zakaz spełniania świadczeń wynikających z wierzytelności objętych z mocy prawa układem, a także ograniczenia w dokonywaniu potrąceń.

Nowe założenia

Nowością jest również, możliwość objęcia układem wierzytelności zabezpieczonej na majątku dłużnika bez zgody wierzyciela rzeczowego. Warunkiem takiego działania jest jednak przedstawienie wierzycielowi propozycji układowej przewidującej pełne zaspokojenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi, które były przewidziane w umowie będącej podstawą ustanowienia zabezpieczenia, albo jej zaspokojenie w stopniu nie niższym od tego, jaki byłby do uzyskania przy dochodzeniu wierzytelności z przedmiotu zabezpieczenia. Ponadto wierzyciele rzeczowi, przy objęciu ich wierzytelności układem, będą mogli zostać spłaceni w ratach i w terminie określonym w układzie, o ile układ przewidujący ratalną spłatę zostanie przegłosowany.

Bezpieczeństwo interesów wierzycieli

Możliwość negatywnego oddziaływania uproszczonej restrukturyzacji na interesy wierzycieli została ograniczona. Każdy wierzyciel może wnioskować do sądu o uchylenie w całości skutków obwieszczenia o otwarciu postępowania, w tym zakazu egzekucji z majątku dłużnika. Zważywszy jednak na ramy czasowe omawianej procedury, reakcja sądu na wniosek wierzycieli, zwłaszcza przy uwzględnieniu możliwości wysłuchania dłużnika, wierzyciela lub nadzorcy układu, może być spóźniona i skutkować uchyleniem negatywnych dla wierzycieli skutków otwarcia postępowania dopiero w jego końcowej fazie. Ochronę wierzycieli przed uszczuplaniem majątku dłużnika ma zapewniać ograniczony zarząd dłużnika, który dla czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu będzie zobowiązany pod rygorem ich nieważności uzyskać zgodę nadzorcy układu.

Wierzycielom będzie także przysługiwało roszczenie o naprawienie szkody, jeśli dłużnik dokonał obwieszczenia o otwarciu postępowania w złej wierze. Równolegle, ustawodawca przewiduje możliwość udzielenia dłużnikowi, za zgodą nadzorcy układu, nowego finansowania po otwarciu uproszczonej restrukturyzacji, celem sfinansowania wykonania układu lub zaspokojenia kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu. Nowe finansowanie może być również, za zgodą nadzorcy układu, zabezpieczone na majątku dłużnika.

Podsumowanie

Z procedury uproszczonej restrukturyzacji można skorzystać w terminie do dnia
30 czerwca 2021r. W tym terminie udostępniono dłużnikom szeroki parasol ochronny w ramach procedury pozasądowej, w ramach której doradcy restrukturyzacyjni będą odgrywać wiodącą rolę.

Efektywność nowego postępowania będzie jednak w dużej mierze zależała od dłużników, którzy nie powinni traktować uproszczonej restrukturyzacji jako czasowej ucieczki przed egzekucją, lecz na transparentnych zasadach podejmować negocjacje z wierzycielami w celu zawarcia układu. Szansa na efektywne oddłużenie w ramach omawianej procedury jest tylko jednorazowa, a niepowodzenie uproszczonej restrukturyzacji może skierować dłużników na skomplikowane tory pozostałych procedur restrukturyzacyjnych albo upadłościowych.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Zapraszam do kontaktu z Kancelarią pod nr 512-466-221

Autor tekstu: Małgorzata Łukaczyk

Artykuł Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne pochodzi z serwisu Kancelaria Prawna Certus.