Opieka nad dzieckiem po rozwodzie – kontakty, alimenty i władza rodzicielska

Rozwód rodziców posiadających wspólne małoletnie dzieci wiąże się z koniecznością uregulowania wielu istotnych kwestii dotyczących ich dalszego wychowania. Każdy wyrok rozwodowy musi zawierać rozstrzygnięcia dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dzieckiem oraz obowiązku alimentacyjnego. W praktyce to właśnie te kwestie najczęściej budzą największe emocje i bywają przyczyną przedłużającego się postępowania rozwodowego.

Temat rozwodu omówiliśmy szerzej tutaj: https://kancelaria-certus.pl/rozwod-z-orzekaniem-o-winie-czy-bez-co-wybrac/

W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda opieka nad dzieckiem po rozwodzie oraz jakie rozwiązania może zastosować sąd.

O czym stanowi Kodeks rodzinny i opiekuńczy?

Zgodnie z art. 58 § 1 i § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w wyroku rozwodowym sąd obowiązkowo rozstrzyga o:

1.  wykonywaniu władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem,
2.  kontaktach rodziców z dzieckiem (orzeczenie o kontaktach),
3.  obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka, czyli o alimentach na dziecko.

Jeżeli rodzice przedstawią sądowi pisemne porozumienie dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, sąd co do zasady uwzględni je, o ile jego postanowienia są zgodne z dobrem dziecka.

W przypadku braku porozumienia to sąd samodzielnie podejmuje decyzję, kierując się przede wszystkim dobrem małoletniego.

Jak wygląda opieka nad dzieckiem po rozwodzie?

Nie zawsze rodzice są zgodni co do tego, z kim dziecko powinno zamieszkać po rozwodzie oraz w jaki sposób ma wyglądać dalsza opieka. Jeżeli między rodzicami istnieje porozumienie, sąd zazwyczaj zatwierdza wypracowane rozwiązanie. Jeżeli jednak dochodzi do sporu, sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego decyduje:

• któremu z rodziców powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej,
• gdzie będzie miejsce zamieszkania dziecka,
• jak będą wyglądały kontakty drugiego rodzica z dzieckiem,
• jaka będzie wysokość alimentów.

Najczęściej dziecko pozostaje pod stałą opieką jednego z rodziców, natomiast drugi realizuje kontakty zgodnie z harmonogramem określonym przez sąd. Orzeczenie o kontaktach może wskazywać konkretne dni tygodnia, weekendy, święta, ferie czy wakacje oraz godziny odbioru i odwożenia dziecka.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej nie oznacza pozbawienia praw rodzicielskich

W praktyce wiele osób błędnie utożsamia ograniczenie władzy rodzicielskiej z odebraniem praw rodzicielskich. Są to jednak dwie zupełnie różne instytucje.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej oznacza jedynie, że bieżąca opieka nad dzieckiem została powierzona jednemu z rodziców, natomiast drugi zachowuje określone prawa i obowiązki dotyczące najważniejszych spraw dziecka. Nie oznacza to, że rodzic został uznany za niewłaściwie wykonującego swoje obowiązki ani że utracił możliwość uczestniczenia w wychowaniu dziecka.

Czy brak porozumienia wydłuża postępowanie rozwodowe?

Tak. Spór dotyczący dzieci bardzo często powoduje znaczne wydłużenie postępowania rozwodowego.

Sąd może przeprowadzać dodatkowe dowody, przesłuchiwać świadków, korzystać ze stanowiska Opiniodawczego Zespołu Specjalistów Sądowych (OZSS), a w niektórych przypadkach także wysłuchać małoletnie dziecko.

Dlatego wypracowanie porozumienia pomiędzy rodzicami pozwala nie tylko ograniczyć stres dziecka, ale również znacząco skrócić czas trwania sprawy rozwodowej.

Czy możliwa jest opieka naprzemienna?

Tak. Coraz częściej sądy orzekają opiekę naprzemienną, pozostawiając pełną władzę rodzicielską obojgu rodzicom.

Rozwiązanie to polega na tym, że dziecko spędza porównywalny czas z każdym z rodziców, którzy wspólnie podejmują decyzje dotyczące jego wychowania. Nie oznacza to jednak, że opieka naprzemienna będzie odpowiednim rozwiązaniem w każdej sprawie. Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim:

• relacje pomiędzy rodzicami,
• ich zdolność do współpracy,
• odległość pomiędzy miejscami zamieszkania,
• wiek dziecka,
• organizację jego życia szkolnego i pozaszkolnego.

Najważniejszym kryterium pozostaje zawsze dobro dziecka.

Czy opieka naprzemienna zawsze wyklucza alimenty?

Nie. Choć często uważa się, że przy opiece naprzemiennej rodzice nie płacą alimentów, w rzeczywistości nie jest to regułą.

Sąd analizuje zakres faktycznej opieki nad dzieckiem oraz możliwości zarobkowe i majątkowe każdego z rodziców. Jeżeli występują znaczne różnice w dochodach lub jeden z rodziców ponosi większą część kosztów utrzymania dziecka, sąd może zasądzić alimenty na dziecko również przy opiece naprzemiennej.

Jak ustalana jest wysokość alimentów?

Ustalając wysokość alimentów, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim:

• usprawiedliwione potrzeby dziecka,
• możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców,
• zakres osobistej opieki sprawowanej nad dzieckiem.

Dlatego już na etapie postępowania rozwodowego warto przygotować szczegółowe zestawienie wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem dziecka, obejmujących między innymi koszty wyżywienia, edukacji, leczenia, zajęć dodatkowych, odzieży czy wypoczynku.

Alimenty po rozwodzie a osobista opieka nad dzieckiem

Zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, każdy z małżonków powinien – stosownie do swoich możliwości zarobkowych i majątkowych – przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Obowiązek ten może być realizowany nie tylko poprzez świadczenia finansowe, ale również przez osobiste starania o wychowanie dziecka.

W praktyce oznacza to, że rodzic, który na co dzień samodzielnie sprawuje opiekę nad dzieckiem, wykonuje znaczną część swojego obowiązku właśnie poprzez codzienną opiekę. Okoliczność ta ma wpływ na ocenę, jaka powinna być odpowiednia wysokość alimentów oraz czy istnieją podstawy do ich podwyższenia.

Więcej na temat podwyższenia alimentów znajdziesz w tym artykule: https://kancelaria-certus.pl/podwyzszenie-alimentow-na-dziecko-kiedy-warto-zlozyc-pozew/

Potrzebujesz pomocy w sprawie rozwodowej?

Każda sprawa dotycząca rozwodu i dzieci wymaga indywidualnego podejścia. Prawidłowe uregulowanie kwestii takich jak władza rodzicielska, orzeczenie o kontaktach, opieka naprzemienna, alimenty na dziecko czy alimenty po rozwodzie ma ogromne znaczenie zarówno dla rodziców, jak i dla dobra dziecka.

Jeżeli czeka Cię rozwód lub potrzebujesz wsparcia w sprawach rodzinnych, skontaktuj się z naszą kancelarią tel. 512 466 221 Pomożemy Ci przygotować strategię prowadzenia sprawy, zgromadzić niezbędne dowody oraz będziemy reprezentować Cię przed sądem. Skutecznie wspieramy naszych Klientów na każdym etapie postępowania rozwodowego, dbając o bezpieczeństwo prawne i dobro dziecka.

Autor: apl. radc. Aleksandra Warszewska-Waszak