Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują przepisy, które w istotny sposób zmieniają zasady ustalania stażu pracy. Zgodnie z nowymi regulacjami do stażu pracy można zaliczyć również okresy wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia oraz prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zmiana ta ma szczególne znaczenie dla osób, które przez wiele lat pracowały poza stosunkiem pracy, a dotychczas nie mogły uwzględnić tych okresów przy ustalaniu swoich uprawnień pracowniczych.
Znaczenie zmian – realne korzyści dla pracownikówWliczenie umów cywilnoprawnych oraz działalności gospodarczej do stażu pracy może skutkować m.in.:
- nabyciem prawa do dłuższego urlopu wypoczynkowego,
- uzyskaniem dodatków stażowych,
- spełnieniem warunków do nagród jubileuszowych,
- korzystniejszymi warunkami zatrudnienia wynikającymi z regulaminów pracy lub układów zbiorowych.
W praktyce nowe przepisy prowadzą do zrównania sytuacji prawnej osób dotychczas zatrudnionych na umowach zlecenia lub prowadzących działalność gospodarczą z pracownikami etatowymi.
Jak potwierdzić staż pracy? Zaświadczenie z ZUSZgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, dokumentem potwierdzającym okresy zaliczane do stażu pracy jest zaświadczenie wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – na wniosek ubezpieczonego.
Wniosek można złożyć:
- w formie pisemnej,
- elektronicznie za pośrednictwem portalu PUE ZUS.
Procedura złożenia wniosku online:
1. zaloguj się na indywidualne konto PUE ZUS,
2. po lewej stronie wybierz zakładkę „Usługi”,
3. kliknij – “Złożenie wniosku USP – Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczania okresów do stażu pracy”.
4. wypełnij i wyślij wniosek.
Szczegółowa instrukcja została opublikowana również na stronie gov.pl.
A co, jeśli ZUS nie ma danych?Ustawodawca przewidział sytuacje, w których ZUS nie dysponuje pełnymi informacjami dotyczącymi wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia lub prowadzenia działalności gospodarczej – zwłaszcza w przypadku okresów sprzed wielu lat.
W takich przypadkach dopuszczalne jest wykazanie wykonywania pracy innymi środkami dowodowymi, w szczególności:
- umowami cywilnoprawnymi,
- wyciągami z rachunku bankowego potwierdzającymi uzyskiwane wynagrodzenie.
Analogiczne zasady dotyczą umów zlecenia wykonywanych w czasie studiów. Ze względu na obowiązujące zwolnienia ze składek na ubezpieczenia społeczne, ZUS mógł nie posiadać informacji o takich okresach. Również w tym przypadku możliwe jest wykazanie wykonywania pracy na podstawie dokumentów prywatnych, takich jak podpisane umowy lub potwierdzenia przelewów.
PodsumowanieNowe przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. stanowią istotny krok w kierunku szerszej ochrony praw osób aktywnych zawodowo poza etatem. W wielu przypadkach umożliwią one znaczące zwiększenie stażu pracy, a tym samym – uzyskanie dodatkowych uprawnień pracowniczych.
W razie wątpliwości co do sposobu udokumentowania okresów zatrudnienia lub skutków prawnych zaliczenia ich do stażu pracy, warto skonsultować się z profesjonalnym pełnomocnikiem.
Autor: apl. radc. Aleksandra Warszawska
