Prawo pracy po raz kolejny przechodzi istotne zmiany. Tym razem dotyczą one układów zbiorowych pracy oraz porozumień zbiorowych, które dotychczas były regulowane w kilku różnych aktach prawnych. Nowelizacja polega na wprowadzeniu nowej, odrębnej ustawy o układach i porozumieniach zbiorowych, co stanowi ważny krok w kierunku uporządkowania tej materii.
Nowa regulacja wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2024 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej i ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie dialogu społecznego w Polsce.
Jedna ustawa zamiast wielu rozproszonych przepisów
Do tej pory kwestie związane z układami i porozumieniami zbiorowymi były uregulowane fragmentarycznie – głównie w Kodeksie pracy, ale również w ustawie o związkach zawodowych oraz w przepisach proceduralnych. W praktyce oznaczało to konieczność sięgania do kilku aktów prawnych jednocześnie.
Obecnie kompletna regulacja została przeniesiona do jednej ustawy, która obejmuje m.in.:
• zasady zawierania, obowiązywania i rozwiązywania układów zbiorowych pracy,
• ewidencjonowanie i udostępnianie układów zbiorowych,
• ewidencjonowanie i udostępnianie porozumień zbiorowych,
• obowiązki związane ze sporządzaniem i przekazywaniem sprawozdań dotyczących wskaźnika zasięgu rokowań zbiorowych,
• zasady ustalania i aktualizacji Planu działania na rzecz wspierania rokowań zbiorowych.
Dzięki temu zarówno pracodawcy, jak i organizacje pracownicze zyskują czytelniejsze i bardziej przejrzyste ramy prawne.
Układy zbiorowe pracy a dyrektywa UE 2022/2024
Nowa ustawa stanowi element realizacji unijnych wymogów dotyczących wzmacniania rokowań zbiorowych i zwiększania ich zasięgu. Dyrektywa 2022/2024 kładzie szczególny nacisk na rolę układów zbiorowych w kształtowaniu adekwatnych wynagrodzeń minimalnych oraz poprawę warunków pracy.
W praktyce oznacza to większe znaczenie dialogu społecznego oraz konieczność aktywnego monitorowania poziomu objęcia pracowników rokowaniami zbiorowymi.
Koniec konieczności „żonglowania” przepisami
Jedną z najważniejszych zalet nowej regulacji jest to, że analizując współpracę podmiotów zbiorowych w sprawach pracowniczych, nie trzeba już sięgać do kilku różnych ustaw jednocześnie. Całość zagadnień została ujęta w jednym akcie prawnym, co:
• ułatwia stosowanie prawa w praktyce,
• zmniejsza ryzyko błędów interpretacyjnych,
• przyspiesza proces zawierania i rejestrowania porozumień.
Podsumowanie
Wprowadzenie nowej ustawy o układach i porozumieniach zbiorowych to istotna zmiana w prawie pracy, która porządkuje dotychczas rozproszone regulacje i dostosowuje polskie przepisy do standardów unijnych. Jednolita, kompleksowa regulacja to krok w dobrą stronę – zarówno dla pracodawców, jak i dla strony pracowniczej.
Autor: r.pr. Stefan Zimny
