Ustawa frankowa 2026 – co zmienia dla frankowiczów?

Prezydent podpisał długo oczekiwaną ustawę frankową czyli ustawę z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących umów kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego (CHF). Ustawa wejdzie w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Nowe przepisy nie zmieniają zasad oceny nieważności umów frankowych ani nie wpływają na dotychczasowe orzecznictwo sądów i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ich głównym celem jest usprawnienie postępowań sądowych, zwiększenie ochrony konsumentów oraz odciążenie sądów, które od kilku lat mierzą się z ogromną liczbą spraw dotyczących kredytów frankowych.

Największą zmianą z perspektywy kredytobiorców jest automatyczne zawieszenie obowiązku spłaty rat kredytu po doręczeniu pozwu bankowi, bez konieczności składania odrębnego wniosku o zabezpieczenie.

Ustawa frankowa nie zmienia zasad unieważniania umów

W przestrzeni publicznej pojawiło się wiele pytań, czy nowa ustawa zmienia sytuację frankowiczów w zakresie dochodzenia nieważności umów kredytowych. Odpowiedź brzmi: nie.

Nadal o wyniku sprawy decyduje treść konkretnej umowy kredytowej oraz utrwalone orzecznictwo sądów krajowych i TSUE. Ustawa nie wprowadza nowych przesłanek unieważnienia umowy ani nie ogranicza praw konsumentów do dochodzenia swoich roszczeń. Jej zadaniem jest przede wszystkim usprawnienie procedury prowadzenia spraw frankowych.

Automatyczne zawieszenie spłaty rat – najważniejsza zmiana

Najbardziej oczekiwaną zmianą jest wprowadzenie automatycznego zawieszenia obowiązku spłaty rat kredytu.

Do tej pory kredytobiorca, który wnosił pozew przeciwko bankowi, musiał dodatkowo złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia i oczekiwać na wydanie postanowienia przez sąd. W praktyce trwało to często wiele miesięcy.

Od wejścia w życie ustawy sytuacja będzie wyglądać inaczej. Po doręczeniu pozwu bankowi obowiązek spłaty rat zostaje zawieszony z mocy prawa i trwa aż do prawomocnego zakończenia postępowania.

Dla wielu frankowiczów oznacza to:

1.  natychmiastową ulgę finansową,
2.  brak konieczności prowadzenia dodatkowego postępowania o zabezpieczenie,
3.  ograniczenie kosztów związanych z dalszym wykonywaniem nieważnej umowy.

Większa ochrona kredytobiorców w trakcie procesu

Nowe przepisy mają również zwiększyć bezpieczeństwo konsumentów prowadzących spór z bankiem.

Celem ustawodawcy było ograniczenie działań, które mogły wywierać presję na kredytobiorcach w trakcie procesu, takich jak wypowiadanie umów kredytowych czy podejmowanie działań mogących negatywnie wpływać na historię kredytową klienta.

To rozwiązanie ma zapewnić większą stabilność sytuacji prawnej frankowiczów do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Szybsze postępowania sądowe

Ustawa wprowadza również szereg zmian proceduralnych mających przyspieszyć rozpoznawanie spraw.

Do najważniejszych należą:

• możliwość częstszego rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych,
• możliwość składania zeznań przez strony na piśmie,
• zdalne przesłuchiwanie świadków,
• rozszerzenie kompetencji referendarzy sądowych, którzy będą mogli umarzać postępowania po cofnięciu pozwu lub apelacji.

Zmiany te mają odciążyć sędziów oraz skrócić czas oczekiwania na rozstrzygnięcie.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń w jednym postępowaniu

Istotną nowością jest również zmiana dotycząca powództwa wzajemnego.

Bank będzie mógł zgłosić swoje roszczenia wobec kredytobiorcy aż do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Analogicznie, jeżeli to bank jako pierwszy wystąpił z pozwem, również kredytobiorca zyska możliwość dochodzenia dodatkowych roszczeń wobec banku.

W praktyce oznacza to, że wzajemne rozliczenia stron będą mogły zostać przeprowadzone w jednym postępowaniu, bez konieczności prowadzenia dwóch odrębnych procesów.

Choć rozwiązanie to może przyspieszyć ostateczne zakończenie sporu, nie można wykluczyć, że w bardziej skomplikowanych sprawach zgłoszenie dodatkowych roszczeń przez jedną ze stron wydłuży postępowanie.

Ustawodawca przewidział jednak możliwość wyłączenia powództwa wzajemnego do odrębnego rozpoznania, jeżeli wspólne prowadzenie sprawy nadmiernie opóźniałoby wydanie wyroku.

Nowe przepisy mogą zwiększyć liczbę ugód

Eksperci wskazują, że automatyczne zawieszenie obowiązku spłaty rat może wpłynąć również na zmianę strategii banków.

Dotychczas część kredytobiorców decydowała się na ugodę z obawy przed koniecznością dalszej wieloletniej spłaty kredytu podczas procesu. Po wejściu w życie nowych przepisów presja ta w znacznym stopniu znika. Może to skłonić banki do przedstawiania bardziej korzystnych propozycji ugodowych, aby ograniczyć liczbę długoletnich sporów sądowych.

Oczywiście każda propozycja ugody powinna zostać indywidualnie przeanalizowana przed jej podpisaniem.

Ważna zmiana – z ustawy usunięto kontrowersyjne przepisy

Na etapie prac legislacyjnych duże kontrowersje budziły przepisy dotyczące szczególnych zasad potrącenia wzajemnych roszczeń. Ostatecznie zostały one usunięte z ustawy.

To dobra wiadomość dla kredytobiorców. Pozostawienie tych regulacji mogłoby ograniczać możliwość dochodzenia przez konsumentów ustawowych odsetek za opóźnienie od banków. Rezygnacja z tych rozwiązań oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się na ograniczenie praw konsumentów wypracowanych w dotychczasowym orzecznictwie.

Zmiana ta była efektem licznych uwag zgłaszanych w toku konsultacji przez środowiska reprezentujące frankowiczów oraz ekspertów zajmujących się ochroną praw konsumentów.

Czy ustawa ma jakieś wady?

Choć nowe przepisy należy ocenić pozytywnie, nie oznacza to, że rozwiązują wszystkie problemy związane ze sprawami frankowymi.

Wątpliwości budzą przede wszystkim trzy kwestie.

1. Możliwość rozpoznania sprawy bez rozprawy

Ustawa rozszerza możliwość wydawania wyroków na posiedzeniach niejawnych oraz składania zeznań na piśmie.

W prostszych sprawach może to przyspieszyć postępowanie, jednak w bardziej złożonych przypadkach ograniczenie bezpośredniego kontaktu stron z sądem może utrudnić pełne przedstawienie argumentacji.

2. Ustawa obejmuje wyłącznie kredyty frankowe

Nowe rozwiązania dotyczą jedynie kredytów indeksowanych lub denominowanych do franka szwajcarskiego.

Kredytobiorcy posiadający kredyty powiązane z euro, dolarem amerykańskim czy jenem nadal będą prowadzić swoje sprawy na dotychczasowych zasadach.

3. Ustawa nie rozwiązuje problemu apelacji

Największe zatory występują obecnie w sądach apelacyjnych. Znaczna część wyroków jest zaskarżana przez banki, co powoduje wielomiesięczne a nawet kilkuletnie oczekiwanie na prawomocne rozstrzygnięcie.

Ustawa nie wprowadza rozwiązań, które w istotny sposób ograniczałyby liczbę apelacji, dlatego trudno oczekiwać, że czas trwania postępowań odwoławczych ulegnie radykalnemu skróceniu.

Co oznacza ustawa frankowa dla kredytobiorców?

Nowe przepisy są bez wątpienia korzystne dla osób posiadających kredyty frankowe.

Najważniejsze korzyści to:

1.  automatyczne zawieszenie spłaty rat po doręczeniu pozwu bankowi,
2.  większa ochrona przed działaniami banku podczas procesu,
3.  możliwość szybszego zakończenia postępowania,
4.  rozliczenie wzajemnych roszczeń w jednym procesie,
5.  zachowanie dotychczasowych praw konsumentów, w tym możliwości dochodzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.

Jednocześnie należy pamiętać, że ustawa nie przesądza o nieważności umowy kredytowej. Nadal kluczowe znaczenie ma analiza konkretnej umowy, prawidłowe przygotowanie pozwu oraz właściwe prowadzenie postępowania sądowego.

Potrzebujesz pomocy w sprawie frankowej?

Jeżeli posiadasz kredyt indeksowany lub denominowany do franka szwajcarskiego i zastanawiasz się, jak nowe przepisy wpływają na Twoją sytuację, skontaktuj się z naszą kancelarią tel. 512-466-21

Przeanalizujemy Twoją umowę kredytową, ocenimy szanse powodzenia sprawy oraz przedstawimy najkorzystniejsze rozwiązania – zarówno na drodze sądowej, jak i w przypadku propozycji ugody z bankiem.

Autor: Marzena Margol